Passer au contenu

Panier

Votre panier est vide

Pianomerken_in_de_rechtszaal__Grotrian_versus_Steinway

Grotrian-Steinweg versus Steinway & Sons

Een juridische kwestie

Toen pianobouwer Heinrich Steinweg naar Amerika emigreerde veranderde zijn naam daar op termijn naar Henry Steinway. Zo is het gekomen dat de firma vandaag de dag nog bekend staat als Steinway & Sons.
De oudste zoon van Steinweg, Theodor, bleef in eerste instantie in Duitsland en kreeg de leiding over de Steinweg-fabriek. In 1858 sloot Friedrich Grotrian zich aan bij de directie van de Duitse fabriek en zo verkreeg het bedrijf de naam Grotrian-Steinweg. Enkele jaren hierna stapte Theodor uit de firma en volgde zijn vader naar Amerika.

Toen Grotrian-Steinweg begon met het exporteren van hun instrumenten naar Amerika, protesteerde Steinway; de Duitse bouwer zou oneigenlijk meeliften op de naamsbekendheid van Steinway & Sons. Immers, leden van de Steinweg-familie maakte geen deel meer uit van de Duitse firma. In 1929 ging William Steinway naar Duitsland, en overtuigde de eigenaar van Grotrian hun distributie in de Verenigde Staten stop te zetten.

Naar verloop van tijd begon Grotrian-Steinweg echter opnieuw met een intrede op de Amerikaanse markt.
In eerste instantie exporteerde het Duitse merk slechts naar kleine lokale verdelers maar naar verloop van tijd nam de vraag toe. In 1969 culmineerde dit in een rechtszaak tussen de bedrijven, die historisch hun wortels deelden maar door de omstandigheden tegenover elkaar waren komen te staan.
De rechter oordeelde uiteindelijk dat het gebruik van de Steinweg-naam door Grotrian-Steinweg in Amerika tot verwarring zou kunnen leiden voor de consument.

Sprake was er van merkinbreuk op grond van het gegeven dat potentiële kopers tijdelijk werden misleid om te geloven dat Grotrian-Steinweg of haar instrumenten verbonden waren aan Steinway & Sons. Grotrian-Steinweg had immers altijd bewust de naam Steinweg in hun firmanaam behouden, zelfs nadat de Steinweg-familie zelf zich uit het bedrijf had teruggetrokken.

Deels parallel hieraan verliep het na de tweede wereldoorlog moeizame herstel van de piano-industrie in Duitsland. Veel fabrieken waren immers tijdens de oorlog gevorderd geweest door de Duitse overheid, en waren gebruikt voor de oorlogsindustrie.
Bechstein, Blüthner, Schimmel, Bösendorfer (Oostenrijk) en ook Grotrian-Steinweg hadden moeite zich na de denazificatie, onder strenge geallieerde controle, te herpakken. Steinway sprong hier als Amerikaanse firma slim in, en trachte de Duitse markt zoveel mogelijk te veroveren na de oorlog en deze instrumenten zijn thans niet meer weg te denken op de concertpodia; terwijl voor de oorlog een firma als C. Bechstein leidend was in het culturele Europa.
grotrian_2
grotrian_1
Nu Steinway de rechtszaak had gewonnen, werden de instrumenten van Grotrian-Steinweg die voor de export naar Amerika werden vervaardigd enkel voorzien van de merknaam Grotrian.
De doctrine kwam bekend te staan als initial interest confusion en werd behouden in het merkenrecht. Later is het toegepast op vergelijkbare twisten bij onder andere oliebedrijven, software en videodistributie. 

In Europa heeft de Amerikaanse procedeerzucht omtrent deze naam nooit voet aan de grond gekregen; Grotrian-Steinweg heeft tot de fabriek in Braunschweig in januari 2025 de deuren sloot altijd de dubbele naam gehouden, en heeft verder zonder problemen naast de Duitse fabriek in Hamburg van Steinway & Sons, opgericht in 1880, kunnen floreren.

De pianowereld heeft in de twintigste eeuw overigens rijkelijk meegelift op de statuur van Duitse pianomerken; zo werden in Japan en China onder Duits-klinkende merken als Steinwald, Bachstein, en Steinmayer gebouwd, zonder dat deze merken historisch verbonden zijn aan een werkelijke Duitse firma, en bestaan ook de bijna één-op-één van Steinway gekopieerde namen als Senteinway en Stainberg & Söng.

Daarnaast is er nog een reeks merknamen die afgeleid zijn van grote pianisten of componisten zoals Rubinstein, Bernstein, Gershwin en Wagner. Wat we hieruit kunnen concluderen valt wellicht samen te vatten in een gevleugeld gezegde: imitation is the sincerest form of flattery.